Brak odpowiedzialności gospodarki?

Album fotograficzny z procesu Flicka, ok. 1950 r.

W procesie Flicka (1947 r.) wniesiono oskarżenie przeciw przemysłowcowi Flickowi i jego pięciu współpracownikom. Najbliższy współpracownik Flicka, Odilo Burkart, którego uniewinniono, sporządził 80-stronnicowy album fotograficzny.

Źródło: Archiwum Gospodarcze Berlin-Brandenburg

Wyciąg z albumu fotograficznego z procesu Flicka.

„Któż zliczy ludy, nazwie rody, co nienawistnie tu zasiadły!“ Przedstawiciele prasy w czasie procesu. Trawestując Schillera Burkart insynuuje, że główny oskarżyciel amerykański, Telford Taylor, chciał wziąć odwet na Niemcach.

Źródło: Archiwum Gospodarcze Berlin-Brandenburg

Wyciąg z albumu fotograficznego z procesu Flicka.

„Tutaj stare prawo międzynarodowe miało otrzymać swoją wykładnię, a nowe – narodzić się. Nigdy żadna próba nie zakończyła się większym fiaskiem.“ Budynek sądu w Norymberdze, 1947 r.

Źródło: Archiwum Gospodarcze Berlin-Brandenburg

Wyciąg z albumu fotograficznego z procesu Flicka.

„Świadek, która w Rombach codziennie zalewała się łzami.“ W lotaryńskiej stalowni w Rombach tysiące robotników przymusowych pracowały pod nadzorem syna Flicka, Otto-Ernsta.

Źródło: Archiwum Gospodarcze Berlin-Brandenburg

Wyciąg z albumu fotograficznego z procesu Flicka.

„Nie jestem winny.“ Friedrich Flick po odczyteniu oskarżenia. Obrona nie negowała faktu, że w zakładach należących do koncernu Flicka zatrudniano tysiące robotnikw przymusowych, nie widziała w tym jednak nic karygodnego.

Źródło: Archiwum Gospodarcze Berlin-Brandenburg

Wyciąg z aktu oskarżenia Międzynarodowego Trybunału Wojskowego w Norymberdze (IMT).

Międzynarodowy Trybunał Wojskowy zaliczył „deportacje i roboty przymusowe” oraz „niewolnictwo” do istotnych zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości, a osoby za nie odpowiadające miały zostać pociągnięte do odpowiedzialności prawnej.

 Źródło: Trial of the Major War Criminals before the International Military Tribunal, Norymberga 1947 r.

Porozumienie Londyńskie z 27 lutego 1953 r.

Dzięki temu porozumieniu Republika Federalna Niemiec uzyskała zapewnienie, że mimo istnienia innych umów reparacyjnych regulacja większości spraw o odszkodowanie zostanie odroczona do momentu podpisania układu pokojowego. W owym czasie układ ten leżał w odległej przyszłości: Niemcy były podzielone, a w Europie rozpoczęła się zimna wojna. 

W sierpniu 1953 roku Związek Radziecki zrezygnował z dalszych reparacji wojennych od NRD. Dotyczyło to także odszkodowań.

Źródło: Archiwum Polityczne Urzędu Spraw Zagranicznych, Berlin

Reparacje i układy.

Delegacja niemiecka przy podpisywaniu Porozumienia Londyńskiego 27 lutego 1953 r.

Źródło: Archiwum fotograficzne Süddeutsche Zeitung

Czytaj więcej

Spór o pamięć (fragment wystawy)

Oferta edukacyjna/ Karty pracy

Linki

„Flick ist kein Vorbild“ („Flick nie jest wzorem do naśladowania“)

Inicjatywa byłych uczniów walczących o zmianę nazwy “Gimnazjum im. Friedricha Flicka” w Kreuztal zbudowała w kwietniu 2008 roku własną stronę internetową. Do chwili zmiany nazwy szkoły na „Gimnazjum Miejskie w Kreuztal” dnia 6 listopada 2008 roku w książce odwiedzin pojawiło się 1428 wpisów.

Brak odpowiedzialności gospodarki?

W czasie procesów norymberskich Alianci wnieśli po raz pierwszy oskarżenie o pracę przymusową, kwalifikując ją jako „zbrodnię przeciwko ludzkości”. W późniejszych procesach sprawa pracy przymusowej jednak nie odgrywała niemal żadnej roli. Alianci skazali dziesięciu z 24 głównych oskarżonych w Norymberdze na wysokie kary z powodu ich odpowiedzialności za organizację pracy przymusowej. Sami oskarżeni, a za nimi wkrótce i większość Niemców, widzieli niesprawiedliwość nie tyle w samych zbrodniach, lecz w zapadłych wyrokach. W następnych procesach ferowano już łagodniesze wyroki, często po krótkim czasie kary zawieszano. Niemieckie sądy nie uważały zatrudniania robotników przymusowych za czyn karalny. Z tego względu postępowania otwierano jedynie w konkretnych sprawach
o maltretowanie. Wnioski o odszkodowania oddalano kategorycznie, powołując się na globalne porozumienia bilateralne.

Po 1946 roku Amerykanie przeprowadzili w Norymberdze dwanaście dalszych postępowań sądowych. W czterech procesach chodziło o ustalenie odpowiedzialności przedstawicieli przemysłu za pracę przymusową. W procesie Flicka oskarżenie wniesiono przeciw przemysłowcowi Friedrichowi Flickowi i jego pięciu współpracownikom. Zapadły łagodne wyroki. Uniewinniony w procesie menedżer koncernu Flicka, Odilo Burkart, przygotował album fotograficzny dla władz koncernu.

Nowe pokolenie – nowe spojrzenie

W grudniu 1968 roku przemysłowiec Friedrich Flick ofiarował trzy miliony marek niemieckich na budowę nowego gimnazjum w swoim rodzinnym mieście. Gimnazjum to nazwano jego imieniem. Na początku lat osiemdziesiątych uczniowie zaczęli stawiać pytania o rolę, którą odegrał w czasach narodowego socjalizmu. Pytania zapoczątkowały trwający ponad 20 lat spór o zmienę imienia szkoły. W listopadzie 2008 roku Gimnazjum im. Friedricha Flicka zostało przemianowane i otrzymało nazwę „Gimnazjum Miejskie
w Kreuztal”.